Biến đi vài ngày

Dạo này đầu óc quay cuồng như chong chóng vậy, nhiều việc mà nhiều hướng quá.

Thằng sinh viên nào tốt nghiệp cũng lo việc làm và tiền bạc cả. Nhưng mà cái thằng sinh viên không sợ đói này không lo chuyện tiền bạc lắm, nó lo nghiệp hơn. Nói cho dễ hiểu thì công việc hiện tại không đáng lo bằng sự nghiệp trong 5 năm tới, 10 năm tới, 20 năm tới. Nó có thể mở cty làm linh tinh gì cũng được, xưởng sửa chữa tạm gì cũng xong, nhưng mà 5 năm tới mà không có cái gì đó thủ thân lúc già thì khủng khiếp!

Tốt nghiệp, có 3 lựa chọn có thể thành sự nghiệp lâu dài: nghiên cứu viên chuyên nghiệp, giáo dục, nông nghiệp (cái này là cái nó muốn nhất, nhưng ý muốn mới loé gần đây nên chẳng có gì chuẩn bị cho ý muốn này cả).

Làm nghiên cứu cơ bản ở Việt Nam thì nghèo, và không phải ai muốn làm cũng nên làm vì đầu óc phải duy trì ở mức độ sáng suốt trong suốt cả quãng đời còn lại. Thực ra ở nước ngoài làm nghiên cứu cũng được xem là nghèo, đa phần học xong PhD chỉ có 50% cày lên PostDoc để leo dần lên vị trí giáo sư của một trường đại học (chỉ có Việt Nam mới có cái màn phong giáo sư như là phong thánh vậy thôi, chẳng khác nào tự sướng tinh thần cả). May mắn là mình có khả năng làm cái trò quan sát, đặt câu hỏi logic và giải quyết cái mớ câu hỏi ấy, đưa ra kết luận. Mình chỉ kém nhất kỹ năng trình bày kết quả cho thiên hạ biết, biện luận kết quả thì mình chẳng ngại ai vì mình chẳng ăn gian làm dối gì để mà lo lắng.
Dân làm khoa học cơ bản có lợi thế về trí não sáng suốt thời gian dài nên lời nói thường có trọng lượng. Tóm lại, làm khoa học có thể làm lợi cho xã hội ở chỗ duy trì hệ thống tri thức một cách lâu dài và bền vững, đồng thời phát tán nó ra mà không tư lợi.
Nhưng mà Việt Nam bây giờ cần tiền hơn. Dân khoa học cơ bản không thực sự làm ra tiền, họ sẽ chỉ làm ra tiền khi ý tưởng ban đầu may mắn chính xác. Họ sẽ tốn tiền khi ý tưởng chệch hướng. Không thể đổ lỗi cho họ, vì giống như muốn bắn cung thì 100 phát đâu phải ai cũng bắn trúng hồng tâm cả trăm.
Nói về tầm ảnh hưởng thì dân trí thức lâu lâu phát biểu vài câu hay hay không thể thay đổi tư tưởng hay suy nghĩ của ai được. Mưa dầm mới thấm lâu.

Thực ra thì ngay lúc đang viết bài này mình cũng đang đầy những ham muốn của một consumer thay vì tư tưởng của một investigator, mình muốn sở hữu một đống đồ, và như vậy mình muốn có $$ (haha!) Mình muốn làm những thứ thời cấp III mình chưa làm được, hồi nhỏ xíu mình chưa làm được. Do đó về lâu dài có lẽ mình sẽ không làm khoa học nữa... Haizzz, mặc dù các thầy luôn tốt với mình, nhưng lòng tham của mình to quá. Lòng tham mà được thoả mãn sẽ sản sinh một mớ các hormone thoả mãn não bộ và mình quen với quá trình đó rồi, chưa biết cách bỏ (hay còn gọi là mình bị nghiện rồi).
Haizzz....

Hướng thứ hai có vẻ nhiều niềm vui hơn một chút: giáo dục. Mình có cảm giác phấn khích khi truyền đạt kinh nghiệm mình có được trong việc phát triển kiến thức và kỹ năng cho các thế hệ đàn em. Cảm giác đó khá tốt, hoạt động đó cũng rất tốt. Ai có khả năng và mong muốn gì mình sẽ truyền đạt cái nấy.
Có học trò thích tìm hiểu kiến thức cơ bản, OK mình chỉ cho nó cách biện luận logic. Có học trò thích chơi, OK mình cho chơi, và phải biết chơi có chiến thuật, hợp tác đồng đội đàng hoàng. Có học trò thích làm một con robot mô phỏng rùa biển. Wow, trường hợp này mình nghĩ là có thể mở cả một cộng đồng tìm hiểu về mảng này. Chủ đề robot hoạt động bắt chước hệ sinh học là một chủ đề khá mới và có tương lai hứa hẹn, vì hệ sinh học đã phát triển trước loài người hàng triệu năm và đã đạt hiệu suất sử dụng năng lượng tối ưu, con người cần phải học từ thiên nhiên qua các project như vậy.
Thích thú là vậy, nhưng mình muốn tất cả các hoạt động giáo dục cần phải miễn phí. Kiến thức là của nhân loại, chẳng phải của riêng ai mà phải thu phí với đóng tiền cả. Mình cũng từng là học trò nghèo, được thầy cô giúp đỡ. Kiến thức robot và lập trình của mình cũng tới từ google, mình chỉ trả phí dịch vu internet và tiền điện, chấm hết, không một khoản phụ thu nào nữa cả.
Nhưng mà người dạy vẫn cần có khoản thu để duy trì các hoạt động của họ, không thể bắt họ free hết được. Cần có một nguồn hỗ trợ. Nếu có một nguồn hỗ trợ phi lợi nhuận thì tốt biết bao. Mình không làm bên mảng giáo dục nhiều nên chưa biết có nơi nào chịu hỗ trợ phi lợi nhuận hay không, chỉ biết các nhóm muốn bỏ tiền ra bao giờ cũng muốn thu phí lại ngay. Việc truyền đạt kiến thức không phải là dịch vụ kiếm tiền, nếu vì tiền thì thẳng thắn mà nói sớm muộn gì cái dịch vụ ấy cũng giảm chất lượng và cần dẹp đi cho bớt mang tiếng.

Tới đây thì tiền bắt đầu là vấn đề thật rồi. Mình muốn có tiền, và phải nhiều, đến mức thừa mứa để có thể đổ vào các project về giáo dục, khoa học như trên. Nếu có thể thì sẽ đổ vào y tế, vì mình đã từng sống qua dịch H1N1 là nhờ được nhập viện Nhiệt Đới, được chăm sóc đầy đủ.
Tự hào quá, mình học vật lý, và kiến thức vật lý nó tổng quát đủ để cái trò gì mình cũng có thể làm được. Hai chữ "có thể" kèm với việc kêu vào làm ngay thì đừng hòng mà làm được ngay.

Mình biết lập trình, đã từng vào viết web và phát hiện ra chẳng thích hợp gì với việc viết nên một trang web đằng đẵng những code và chức năng thì chỉ thực hiện được một công việc nho nhỏ. Đành rằng web đó có thể tiết kiệm hàng tỷ giờ đồng hồ cho nhiều người, tức là tiết kiệm cả đống tiền. Nhưng mà sự tiết kiệm đó chẳng qua do giới hạn của người dùng, mình thấy nó chưa thực sự cơ bản lắm. Các project còn lại của công ty cũng vậy, mình có cảm giác nó thực hiện các chi tiết rất nhỏ nhưng có thể tiết kiệm rất nhiều thời gian cho người dùng. Vấn đề là nó vẫn là dịch vụ không cơ bản. Nếu người dùng biết cách thì không sử dụng dịch vụ đó cũng chẳng sao cả.
Hướng khác mà mình có kinh nghiệm từ năm 2: tự động hoá. OK, bây giờ mình cần tìm hiểu sâu hơn để master toàn bộ kiến thức về tự động hoá. Mình chẳng ngại ngần gì mấy con robot kèm việc phát triển các sản phẩm khác. May mắn cho mình là cái đầu của dân nghiên cứu khoa học cơ bản vẫn còn đủ minh mẫn và nạp thêm một đống kiến thức mới. Quan điểm của mình về một sản phẩm máy móc từ đầu đến đuôi là nếu không có cái máy thì sẽ không có cái để chạy code, nên mình thích làm ra máy hơn. Thậm chí nếu được mình sẽ tìm cách tái chế máy móc. Rác thải điện tử bây giờ đầy ra, tốc độ phân huỷ lại kém, cứ như vầy thì không ổn. Nhưng mà Việt Nam chế tạo máy khá giới hạn, mình chưa thấy tiềm năng đủ để làm ra một đống tiền mà đầu tư vào những mảng trên. Ở ĐHBK có thể sản xuất các chi tiết máy rất tốt, nhưng quy mô công nghiệp thì chưa. Có lẽ cần đầu tư cho họ phát triển thêm kỹ thuật, mình không phải kẻ đầu tư...

Chà, dân số thế giới thì tăng, nhu cầu sẽ tăng, mà đất trồng thì đang bị thu hẹp dần. Phần lớn người làm nông mình biết không có thói quen "chơi liều" để thay đổi cơ cấu sản xuất.
Ừ, mình chẳng có kiến thức gì về trồng trọt cả. Nhưng kiến thức sinh học, khí tượng, cơ khí và điều khiển tự động của mình thì hỗ trợ tương đối tốt. Cái mình cần là bay vào làm thử cho biết, và học thêm về kỹ thuật gene để chọn giống, học cho tốt lại môn Hoá học, không lơ mơ và đổ lỗi cho kiến thức khô cằn thời cấp III được.
Mình cần tiết kiệm từ bây giờ, và kế hoạch dài hạn, chi tiết.

I wanna quit off for a while...